Newton Yöntemiyle Denklem Kökü Bulma
MATEVMATİK JOURNAL · ÜNİVERSİTE

Newton Yöntemiyle Denklem Kökü Bulma

Kapalı formda çözülemeyen denklemlerin köklerini teğet doğruları yardımıyla yaklaşık bulmayı, başlangıç değeri seçimini ve hata risklerini öğrenin.

Yasemin BüyükçolakYAZARYasemin BüyükçolakYAYIN21 Ağustos 2026OKUMA7 dakika
OKUMA NOTU

Kapalı formda çözülemeyen denklemlerin köklerini teğet doğruları yardımıyla yaklaşık bulmayı, başlangıç değeri seçimini ve hata risklerini öğrenin.

Birçok denklem cebirsel işlemlerle tam olarak çözülemez. Newton yöntemi, grafiğe çizilen teğetlerin x eksenini kestiği noktaları kullanarak bir köke giderek yaklaşan sayı dizisi üretir.

Formül nereden gelir?

xₙ noktasındaki teğet doğrusu y=f(xₙ)+f'(xₙ)(x-xₙ) biçimindedir. Bu doğrunun x eksenini kestiği yerde y=0 yazılırsa bir sonraki yaklaşım elde edilir:

xₙ₊₁=xₙ-f(xₙ)/f'(xₙ)

Uygulama adımları

  1. Denklemi f(x)=0 biçimine getirin.
  2. Grafik veya işaret değişiminden makul bir x₀ seçin.
  3. f' türevini hesaplayın.
  4. Formülü istenen tekrar sayısı veya hassasiyete kadar uygulayın.
  5. Son değeri asıl denklemde yerine koyarak kalanı kontrol edin.
Durdurma ölçütü: Ardışık iki yaklaşım arasındaki fark seçilen toleranstan küçük olduğunda işlem durdurulabilir.

Yöntem neden her zaman çalışmaz?

Başlangıç noktası kökten çok uzaksa iterasyon başka bir köke gidebilir veya salınım yapabilir. f'(xₙ) sıfır ya da sıfıra çok yakınsa bölüm büyür ve yöntem kararsızlaşır. Bu nedenle grafiği kabaca incelemek ve başlangıç değerini bilinçli seçmek önemlidir.

Sınavda işlem düzeni

Her adımda xₙ, f(xₙ), f'(xₙ) ve xₙ₊₁ değerlerini küçük bir tabloda gösterin. Ara değerleri erken yuvarlamak yerine sonuca yakın aşamada yuvarlayın; aksi halde hata iterasyonlar boyunca büyüyebilir.

Kavramsal bağlantı

Newton yöntemi, türevin yalnızca değişim hızı olmadığını gösterir: türev aynı zamanda fonksiyonu yerel olarak doğrusal bir modelle yaklaşık temsil eder. Kök bulma işlemi bu doğrusal yaklaşımın tekrar tekrar güncellenmesidir.

KONU HARİTASI

İlgili etiketler

YAZARDAN DEVAM

Yasemin hocanın diğer yazıları

YORUMLAR

Bu makaleye henüz yorum yapan yok. İlk siz yorum yapın!